Хундулуг чангыс чер-чурттугларым!

Каш-ла хонгаш Чаа-Чыл!

Чылдын эн-не - улуг Байырлалы!

Кожууннун Чаа-Чыл организастаар комитет ажылдап турар. 106 янзы-буру культура массалыг,спортчу хемчеглер планда кордунген , дежурныйлаашкын графиктери тургустунган, бадылаттынган.

Бо хонуктарда байырлалдын баштайгы хемчеглери эгелээн!

Ёлкалар чогуур черлеринде дериттинген ,

Соок-Ирейлер, Харжыгаштар чер-черлердесумуларда улус чонну хогледип ажылдап эгелээннер.

Оореникчилер оларнын иштинден тергиин ооредилгелиг , эки сагылга чурумнарлыг ТШО дайнчыларынын ажы-толдери Республика Баштынынын , Дээди Хуралдын Найысылалда болуп турарёлкаларгатускай чалалга-биле киришкеш, чигирзиг белектерни алганнар.

Кожуун иштинде уруглар ооредилге албан черлеринде садик ,школаларда, культура бажыннарында боттарынын тус-тузунда планнары-биле Чаа-чылды уткуп байырлап турарлар.

Богун чанчыл болган кожуун Баштынынын , кожуун чагырга Даргазынын Ёлказынтускай план-биле организастап эрттирдивис шупту школалардан эн тергиин ооредилгелиг уруглар, оолдарны чалап алгаш , ойнадып хогледип , холдарынга чигирзиг белектерни сунуп оларнын башкыларынга , ада-иелеринге Чаа-Чыл таварыштыр байырны чедирип, ам-даа улаштыр чедиишкиннерни кузедивис!

Кожуунувус чону Чаа-Чылды эки организастыг уткудувус!

Культура массалыг хемчеглер баш бурунгаар планнар ёзугаар эртип турар.

Эрткен чылывыс ниити сан-хоо талазы-биле берге-даа болган болза планда кордунген ажылдар шупту кууссетинген , тудуг-суур , капитал септелгелерже барык 90 хире млн.акшалар унген болуп турар.

Бо чылын канчаар ажылдаарывыстын кол планнары тургустунган, оларны кууседиир дээш ТР Чазаа, яамылар-биле , чонувустун деткимчези-биле кызып ажылдаар бис.

Хундулуг чангыс чер-чурттугларым

Силер бугудеге аас-кежикти, туннелдерлиг кады ажылдажылганы кузедим!

Чаа-чылдын дыштаныыр хуннеринде ТР Чазаанын тускай Айтыышкыны-биле Чазак кежигуннери , харыысаалгалыг даргалар кожууннарны кезип , хыналда ажылдарын чорутпушаан суртаал ажылдарын кылып турар.

Дуун , январь 3-тун хунунде бистин кожуунувуска Чазак Даргазынын кодээ ажыл-агый айтырыгларынын талазы-биле оралакчызы Уран-оол Алдын-оолович Ондар ажылдаан.

Бо даргавыс ниити ажыл-агыйталазы-биле бистин кожуунну харыылажыыр-куратор даргавыс-дыр.

Кожууннун активи-биле хуралды эрттирген , бо уенин хыналдада турар чугула айтырыглары-биле , унуп келген чылдын кол сорулгаларынга доктаап , планнарны тургустувус.

Дайын-чаада киржип турар маадырларывыстын уругларынга белектер кылдыр кижи бурузунгесертификаттарны тывыскан.

Хомур садып турар складтарнын ажылын хынаан.

Оон ангыда кодээ ажыл-агый талазы-биле курунеден деткимче алган ажыл-агыйларга чедип , техникаларын коруп , улаштыр ажыл-агыйны улам сайзырадыыр талазы-биле арга-сумени берген.

Сайгарлыкчы Вениамин Вячеславович Ооржак кодээ ажыл-агый продуктларын шыгжаар , садар складын тарарыштыр сула , сиген, саван пресстерин чонга садып турар.

Кара-Чыраадан Мерген Кертик-оолович Кара-Салдын кыштаанга чедип ниити байдал-биле таныжып , мал ажылын улаштырсайзырадыыр талазы-биле суме-чугааны кылган.

Ниити кады-ажылдажылга , сумелер эки болду!

Улаштыр планнарны кууседиири-биле, тодаргай ажылдарны кылыры чугула!

Чаа-Чыл таварыштыр ырак коданнарда чурттап, амыдырап чоруур малчыннарга чедип , оларнын ажыл-агыйын сонуургап, кижи эмчилери , мал эмчилери , кодээ ажыл-агый эргелели, кожуун, суму чагыргалары катчып алгаш комплекстиг унуушкуннерни доктаамал организастап турар.

Дуун Ишкиннин Шеле , Кур-Шеле, Кужур ынчаар чурттап чоруур малчыннарга чедип Чаа-Чыл таварыштыр чигирзиг белектер, хлеб, шайлыгчедип чугаалажып, ниити байдалдарын кордувус.

Малчыннарывыс эки кыштап олурар чордулар.

Хар чуга, агаар чылыг , машина оруктары ажык, одарлар ажык, кара-суглар чоогунда болгаш кыштаглаашкын эки эртип турар.

Барган аалдарывыстын ээлери:

1.АржаанТойлуевич ,Чимис Кок-ооловна Ондарлар.

2.Чечекмаа Натпит-оолова Ондар,

3.Кан-Демир Хеймер-оолович Монгуш.

4.Борбак-оол Дугер-оолович, Александра Чодуровна Тулуштер.

5.Орлан Дазыр-оолович Ооржак.

6. Аяс Андреевич Монгуш.

Чамдыкмалчыннарнын чанында дузалажып турар торелдери, ооренип турар ажы-толдеричедип келген демниг-дир.

Ырак черде Кур-Шеледе чурттап чоруур назы-хары улгады берген , барык 80-че чоокшулап турар Борбак-оол акый, оонун ишти Александра угбайсугларнын кадыы шоолуг эвес доктаамал эмчи дузазы херек боорга суур чоогунче чурттаарын сумелеп,

Кижи эмчизи тускай хайгааралга алыр болган.

Натпит-ооловна угбавыстын назы-хары элээн чорду, байдалы эки , арткан малчыннар колдуу аныяк назынныг кижилер болду...

Дыштаныыр хонуктарда хундуткелдиг , торел чонунун бир озек кижилери болур эрес-кежээ малчыннарга ужуражып Сайыр , Оргу кыры ынаар чордувус.

Ишкин сумузунун чагырга ДаргазыСайлыг Сайгалович , кодээ ажыл-агый эргелели ук унуушкунну эки организастаан.

Малчыннарнын ниити байдалы эки, хар чугаагаар чылыг болгаш хур эки кыштап олурарлар.

Малчыннар-биле чугаалажып олурарга ол-ла кыштагларда торел-ызыгуур салгаан , анаа чурттап чораан огбелернин ажы-толу болур.

Кижи болганы мал кадарып шыдавас деп чуве билдингир.

Ынчангаш, улаштыр эки ажылдаар, мал ажылын сайзырадыыр , силер эвес болза кымнар шыдаар деп, чугаалап чордум.

Мал одары шуут чедер болгаш арттар.

Оргу кырынын делгемнерингечеже-даа малды кыштадып болур.

Ишкин чонунун бир эки , чараш демниг чанчылы чылгы малды чангыс черге болуп демнежип, кады дээжежип кадарып турары онзагай, ынчангаш кожууннун сумулар аразында эн хой чылгы малдыг суму-Ишкин!

Бо буянныгэки ажылга ТР Орденининн эдилекчизи, ТР алдарлыг малчын-чылгычызы Александр Дадар-оолович Тулуштун база ТР алдарлыг чылгычызы Ооржак Орлан Дазыр-ооловичнин киирген улуг хуузу улуг!

Чон билир, чонунун хундуткелдиг оолдары-дыр.

Оргу талазында малчыннарывыс:

1.Монгуш Айдыс Александрович.

2. Ооржак Долгармаа Натпит-оолова

3. Монгуш Кежик Доржуевич

4. МонгушШолбан Николаевич.

Дуун бистин кожуунувустун товунге ТР чазак Даргазынын орлакчызы Шолбан НиколаевичСендаш база иштикки политика департаментзынын килдис даргазы Аяс Дайынчы-оолович Долаан кожууннун эр хиндиктиг чонунун толээлери-биле ужуражып, ажык чугааны кылганнар.

Кол чугаалашкан айтырыглар арагалаашкынга удур хемчеглер , ниити корум чурум, тыва культурага хамаарышкан айтырыглар.

Чыыштын кол сорулгазы бо айтырыгларга хамаарыштыр хуралга келген толээлернин санал-оналдары болган.

Ниити чугаалар солун болган.

Айтырыгларга чогумчалыг харыыларны даргалар бергилээн.

Кандыг-даа эрге чагырганын ажылынын кол утказы дээрге-ле- ЧОН-биле АЖЫЛ.

Билдинмес айтырыглар чонга турбас ужурлуг.

Дуун , 24.01.Чазак Даргазынын даалгазы-биле тудуг сайыды Кыргыс Артыш Маадыр-оолович кожуунга ажыл-агыйжы сургакчылаашкын ажылын чоруткан.

Кожуун чагыргазынга кол удуртукчу даргалар -биле ужуражылга хуралды эрттирген.

Хурал соонда Суг-Аксы школазынын ниити техниктиг байдалын, база ында кыштаглаашкыннын кандыг эрттип турарын хынаан , школанын директору Темир Владимирович Сарыглар болгаш кол башкыларга ужурашкан.

Оон ангыда школа девискээринде 90 чылдар эгезинде кылып эгелээш , чедир кылдынмайнкагдынган тудугну Сайыт тодаргай шинчилеп корген.

Мен бот дугайты ол тудугну хой катап шинчилеп корген мен.

Ынчангаш,улаштыр кылып ажыглап болурунун дугайында айтырыгны ооредилге, тудуг яамыларынын сайыттарынга айтырыгны кодуруп, дилеп турган мен.

Чогум октаттынган тудугнун хой чылдар эрткен-даа болза техниктиг байдалы эки болуп турар., адаандан суг келбейн турар , подвал кезээ кургаг.

Уругларга-школачыларга айыылдыг байдал тургузуп турар дээш прокуратуранын шуут аштап арыглаар азы дуй шавар деп негелдези база бар.

Улаштыр кандыг шиитпир хулээп алырынын талазы-биле бистин киржилгевис-биле яамылар деннелинге ажылчын хурал эрттирер деп шиитпирни хулээп алдывыс.

Берге айтырыг деп чуве билдингир!

Бир эвес ажыглаар, улаштыр кылыр деп шиитпир хулээрболза , ында кылдынган фундамент кезээнин техниктиг байдалын тускай херекселдер-биле лаборатория таварыштыр хынаар апаар.

Оон ангыда ол тудугга хамаарышкан кандыг-даа документлер богунде чок , оларны катап кылыр апаар бис.

Школа соонда чаа школа кылыр деп турарывыс черни (лесхоз бажы) сайыт корген, хыналдага алган.

Кажан тудуп эгелээр деп айтырыг ам-даа ажык, ПСД документлерин кылып турар.

Тыва Республиканын Баштыны - Владислав Товарищтайович Ховалыгнын Дээди Хуралга Айыткалынынын ёзулалынга кожуунувус толээлеп сумуларданат-алдарлыг , чонунун мурнунга толептиг чангыс чер-чурттугларывыс-биле киришкеш келдивис .

Албан ёзузу - биле Республика Баштынынын Айыткалы дээрге Республиканын чонунга , Дээди Хуралга , тус чер эрге чагырга органнарынга чугула , ажык , политиктиг медеглел болур !

Ук айыткалда эрткен чылгы кылдынган ажылдарны демдеглээн , бо чылын болгаш чоокку чылдарда кылыр ажылдарны айыткан.

Эрткен чылын ниитизи-биле республикага сан-хоо талазы-биле база дайын -чаа чоруп турары-билеберге чыл эрткен.

Ынчалза-даа Республикаденнелинде кылдынган ажылдар хой!

Бистин кожуунну алгаш коорге 2 улугобъектлерге капитал септелгелер , оруктар ковуруглер септелгелери , федералдыг программаларга киришкеш кылдынган ажылдар бар .

Бо чылга хамаарыштыр кылыр ажылдарнын чамдыызы тодараттынган , чамдыызын тодарадыр дээш ажылдар чоруп турар.

Дайынчылар - Маадырларга хамаарыштыр куруненин мурнундан чогуур хемчеглер алдынып турар , кожууннун Чону болдунар шаа-биле Дузаларны фронтже чорудуп турар.

Бо чылын делегей чергелиг 4-ку Буддийжи Форум Республикага болур.

Биске сарыг - шажын чудулгедиг чонга ол шуулганнын ажык-дузазы улуг!

Шуулганнын планында ниити сайзыралче угланган планнар хой , кожууннун талазындан белеткел ажылдарын чорудар , кол сорулга чугле байырлаарында эвес , анаа уткуштур тудуг-суур ,чаагайжыдылга айтырыглары чугула кол болуп турар.

Оларны уе-шаанда чорудар дээш шупту демниг ажылдаар бис !

#ПосланиеГлавы-2026#АдминистрацияСутХольскогокожууна#

Хундулуг чангыс чер-чурттугларым!

Чылан чылын удеп , Аът чылын уткуп алдывыс !

Байырлалды уткуурунга хамаарышкан хемчеглер план ёзугаар чоруп тур.

Сор езулалы , Тайга саны , Суму саны колдуу адакталып тур..

Хундулуг чангыс чер-чурттугларымга бедик хей аьтты , быжыг кадыкшылды , бугу талазы-биле чедиишкиннерни кузедим!

Дорогие ветераны, военнослужащие и все, кто защищал и защищает рубежи нашей Родины!

От всей души поздравляю вас с Днём защитника Отечества!

23 февраля- это символ доблести и чести. В это день мы отдаём дань глубокого уважения нашим ветеранам, которые сражались за независимость страны в годы Великой отечественной войны, и тем, кто в локальных конфликтах и горячих точках выполнял свой воинский долг.

Сегодня, как и во все времена, российские солдаты, в том числе наши земляки - сыновья Сут- Хольской земли, стоят на страже мира и спокойствия граждан. Благодаря их стойкости, дисциплине и преданности присяге мы чувствуем уверенность в завтрашнем дне. Но защитники Отечества- это не только военные. Это понятие объединяет всех мужчин, готовых в любой момент встать на защиту своей страны. Это люди слова и дела, надёжная опора для близких.

Пусть это праздник придаёт вам сил и уверенности. Желаю благополучия семьям и чистого мирного неба над головой.

#ПоздравляемЗащитников